Ana Sayfa Sağlık Sinemanın yumuşak karnı: Edebiyat uyarlaması

Sinemanın yumuşak karnı: Edebiyat uyarlaması

1
0

Sinemanın en değerli kaynaklarından biri elbette edebiyat yapıtları. Kıssa, roman, şiir, deneme ve daha kaçları bir sinemada anlatılacak olan öyküye kaynaklık etme ve hatta kıssanın kendisi olma durumunda olabilir. Fekat burada büyük avantajların yanında önemli sıkıntılar doğma ihtimali de güçlü. Müstakil sanat olan sinema, bir öbür müstakil sanattan ne kadar beslenmeli? Uyarlanan edebiyat yapıtı sineması ne oranda beslemeli? Sinema, edebiyat yapıtının lisanına teslim olmalı mı?

Soruların çoğalıyor olması sorun değil imkandır. Sanat, soru olmadan üretemez ve usul çoğaltamaz. O halde biz de sinema ile edebiyat bağlantısına sorular ve imkanlar çerçevesinde bakalım.

BESLENME, BAĞIMLILIK DEĞİLDİR

Öncelikle altı çizilmesi gereken sıkıntı, sinema ile edebiyatın birbirinden bağımsız sanat kolları olmasıdır. Bir sanat kısmının başkasından daha evvel uygulanmaya başlaması onu daha değerli kılmaz. Öbür taraftan, bir sanat dalanın daha taze olması ve kitlelere daha çok hitap ediyor olması da değerde öne geçirmez. Sanat, var olduğu her an değerlidir.

Sinemanın birinci periyotlarından sinemalar imajlı tiyatro eserleriydi. Zira sahneleme denen şey o devirde yalnızca tiyatro için kelam konusu idi. Sonrasında sinemanın özel imkanları keşfedildi ve özgün lisanına kavuştu. Birebir biçimde edebiyat yapıtları de sinemanın öykü anlatım kısmı için kaynaktı. Bu bağ hiç bozulmadı lakin sinemanın müstakil sanat olma özelliği oturdukça oran değişti.

SİNEMALAR HAYAL ETMEYE MANİ Mİ?

Edebiyatın, okura vaat ettiği hayal dünyası sinemada somuttur. Hayal değil, gerçektir. İzleyicinin hayal dünyasının sonlandırılmasın problemi burada tehlike olarak belirir. Öteki taraftan, sinemacı da edebiyat yapıtını hayal eden okuyucu pozisyonundadır. Halbuki sinema, hayal edilmeye müsait olan edebiyat yapıtını hayal edilmeye müsait olmayan görsel materyale dönüştürebilir. Bu bir tehlike olarak vardır. İşte edebiyattan uyarlama yaparken buna dikkat etmek gerekir. Edebiyat yapıtı, yeni bir sanat yapıtı için kaynak oluşturmuştur ve o kadarla kalmalıdır.

Bunu söylerken elbette sinemanın yalnızca manzara özelliği olduğunu ve ‘görsel sanat’ denen kapsama mahkum kaldığını söylemiyoruz. Sinema, mana ve his üretme bağlamında imaja sığmayacak imkanlara sahip. Ve bunu yaparken de imgenin yanındaki her aracı kullanır.

SANAT İÇİNDE ÖBÜR SANAT TADI OLUR MU?

Sinema için kıymetli olan şu ki; bir sinemada, öteki sanat kısmının tadı alınıyorsa, o eser başarısızdır. Edebiyat uyarlamasında, yapıtın lisanından, yazım tekniğinden kurtulamamış, sadık kalma namına başka sanat yapıtına mahkum kalmış ise sinema başarısızdır.

Sinema yapmak aslında yemek yapmaya emsal. Birçok materyal kullanırsınız lakin sonuçta ortaya yeni bir tat, yeni bir yemek çıkar. Artık yemeğe ismi ile hitap edersiniz.

The Godfather

Bizim Büyük Çaresizliğimiz

BAŞARILI EDEBİYAT UYARLAMALARINA ÖRNEKLER

Tam da burada başarılı bulduğumuz birtakım edebiyat uyarlamalarından bahsetmek isteriz. Meramımızın daha güzel anlaşılması için somut gösterge olmasını istek ederiz.

-Anna Karenina – J. Wright (İngiltere)

-Kayıp Kız – D. Fincher (ABD)

-Guguk Kuşu – M. Forman (ABD)

-Bizim Büyük Çaresizliğimiz – S. Teoman (Türkiye)

-The Godfather – F. F. Coppola (ABD)

-Kevin Hakkında Konuşmalıyız – L. Ramsay (İngiltere)

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz