Ana Sayfa Kültür - Sanat Oyun yazarı Musahipzade Celal’in vefatının 62’inci yılı

Oyun yazarı Musahipzade Celal’in vefatının 62’inci yılı

0
0

Mahmud Celaleddin ismiyle 31 Ağustos 1868’de Gazhane Başkatibi Musahipzade Ali Beyefendi ve Fıtnat Ecibe Hanım’ın oğlu olarak İstanbul’un Cihangir semtinde dünyaya geldi.

Kırım’dan İstanbul’a göç eden Tatar Osman Ağa’nın torunlarından olan Celal’in büyükbabası, 3. Selim’in musahiplerinden bestekar İzzet Şakir Ağa olduğu için ailesi “Musahipzade” ismiyle anıldı. Firuzağa Sıbyan Mektebi’nde eğitim hayatına başlayan Celal, Feyziye Rüştiyesi’nde ve Süleymaniye Numune-i Terakki İdadisi’nde de okuduktan sonra 1889’da Babıali Çeviri Odası’nda katip olarak çalışmaya başladı.

HUKUK EĞİTİMİ ALDI

Çalışırken hukuk eğitimine de devam eden lakin tamamlayamayan Celal, 15-16 yaşlarında İbnürrefik Ahmed Nuri, İstek Tevfik Bölükbaşı ve Manyasizade Refik Beyefendi üzere arkadaşlarıyla bir ortaya gelerek konaklarda orta oyunu oynadı. “Karagöz” ve “Ortaoyunu” seyirlerine ve tiyatroya çocukluğundan itibaren ilgi gösteren müellif, çeşitli oyunlar kaleme almaya başladı.

YALNIZCA TİYATRO YAZDI

Türk edebiyatında tiyatro alanında birinci yazılı yapıtların verilmeye başladığı ikinci meşrutiyet periyodunda yaşayan ve yalnızca tiyatro alanında eserler veren Celal, günlük hayattan alıntılar yaparak toplumda yozlaşan bedelleri hicveden güldürü üslubunda eserler yazdı. Ahmet Vefik Paşa’nın çevirilerini inceleyerek tiyatro bilgisini geliştirdi.

“LALE DEVRİ”

Aktüel tartışmaları da husus alan güldürü içeren izlemesi kolay 20’den fazla oyun kaleme alan müellifin yapıtları, edebi kıymetinden çok oyunculuğu ön plana çıkardı. – İşinden ayrılarak oyun yazmaya tartı verdi Çalıştığı çeviri ofisinden 1908’de ayrılarak oyun yazmaya yük veren Celal’in yayımlanan birinci oyunu “Türk Kızı” oldu.

Musahipzade Celal’in birinci oyunu “Köprülüler”, 1912’de ermeni asıllı tiyatro direktörü ve oyuncusu Mardiros Mınakyan’ın kurduğu Mınakyan Tiyatrosunda sahnelenirken, “Lale Devri” isimli oyunu da sonraki yıllarda tiyatro izleyicisiyle buluştu.

GÜÇLÜ BİR HAYAT VE MEMURİYET

Firdevs Nikteristan Hanım ile 1914’te evlenen Celal, geçim düşüncesi çekmeye başlayınca tekrar memuriyet istedi. Üsküdar’da çarşı etiketleri denetim memurluğu ve daha sonra maliye tahsil memurluğu görevlerini üstlendi.

Birinci Dünya Savaşı ve Ulusal Çaba yıllarında güldürüler yazmaya devam eden Celal, 1919’da Kaptanzade Ali İstek Beyefendi ve öteki arkadaşlarıyla İstanbul Operet Heyeti’ni kurdu ve burada rejisörlük yaptı.

Darülbedayi’de kütüphane vazifelisi olarak çalıştı Üsküdar Defterdarı iken 1923’te emekli olan, emekliliğinden sonra Evkaf Müzesi’nde koleksiyon uzmanlığı yapan ve Darülbedayi’de kütüphane vazifelisi olarak bulunan Celal, burada pek çok tiyatro yapıtını inceleme imkanı buldu. Hayatının son yıllarından gözleri az görmeye başlayan Musahipzade, oyunlarını yeğenlerine ve yeğenlerinin çocuklarına yazdırdı.

BİR KAVUK DEVRİLDİ

Osmanlı tarihini husus alan müzikli oyunlar kaleme alan Celal’in 1919 ile 1924 yılları ortasında yazdığı oyunlarını Osmanlı Operet Heyeti sahneledi. Oyunları teknik taraftan başarılı kabul edilmese de, siyasal ve belgesel niteliğinde görüldü.

Tepebaşı’ndaki Güldürü Tiyatrosunda, 1952’de gerçekleştirilen “Bir Kavuk Devrildi” oyununun temsiliyle 40. sanat yılının jübilesini yapan muharririn “Aynaroz Kadısı” ve “Bir Kavuk Devrildi” oyunları da Muhsin Ertuğrul tarafından sinemaya aktarıldı.

OYUNLARI

Kent Tiyatroları’nın Üsküdar sahnesine ismi verilen oyun muharriri, 20 Temmuz 1959’da, İstanbul’da hayatını kaybetti. Musahipzade Celal’in yazdığı oyunlardan kimileri şöyle: “Kafes Arkasında”, “Bir Kavuk Devrildi”, “Mum Söndü”, “Pazartesi, Perşembe”, “Gül ve Gönül”, “Macun Hokkası”, “Yedekçi”, “Kaşıkçılar”, “Atlı Ases”, “İtaat İlamı”, “Moda Çılgınları”, “Kafes Arkasında”, “Gül ve Gönül”

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz