Ana Sayfa Güncel Gümüşhane’de tarihi değiştirecek bulgu: 5 bin yıl öncesine ait

Gümüşhane’de tarihi değiştirecek bulgu: 5 bin yıl öncesine ait

0
0
Roma İmparatorluğunun Doğu hududunda günümüze kadar ulaşabilmiş dünyadaki tek lejyon kalesi olan Satala Antik Kentinde 2017 yılından beri devam eden arkeolojik hafriyatlarda kıymetli bulgular elde edilmeye devam ediyor. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim üyesi Doç. Dr. Şahin Yıldırım başkanlığında gerçekleştirilen ve 1,5 ay evvel başlayan hafriyat çalışmaları bu yıl 40 kişilik grupla devam ederken toprağın 50 santimetre altından başlayan tarihi bulgular 5 metre derinliğe kadar ulaştı.

Roma İmparatorluğunun Apollinaris Lejyonu da denilen 15.Lejyonunun yaklaşık 600 yıl karar sürdüğü alanda çok sayıda açma gerçekleştiren grup değerli bulgular ve eserler ortaya çıkarırken 5 bin yıllık mezarlığın yanısıra Ayasofya’yı yaptıran İmparator Justinyanus tarafından tamir ettirildiği belirlenen surlar da gün yüzüne çıkarıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, Gümüşhane Valiliği ve Vilayet Özel Yönetimi ile Kelkit Kaymakamlığı ve Kelkit Belediyesi’nin katkılarıyla gerçekleştirilen hafriyat çalışmaları Bartın Üniversitesi Arkeoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü başkanlığında birebir üniversitenin akademisyenlerinden Doç. Dr. Şahin Yıldırım ve takımı tarafından sürdürülüyor.

Hafriyat lideri Doç.Dr. Şahin Yıldırım, bu yıl 3 farklı açmada birebir anda çalıştıklarını ve iklim kurallarının uygun olması halinde bir ay daha çalışmayı, bu süreçte çok daha kıymetli datalara ulaşmayı düşündüklerini söyledi.

Çalışan takımın yanında yurtdışından bilimsel katkı aldıklarını tabir eden Yıldırım, “Kazı çalışmalarımız 15.Leyjon ismiyle bildiğimiz Apollinaris lejyonunun üssü durumdaki Satala’daki kastrum yani ordugahta gerçekleştirilmekte. Bu yılki çalışmalarda yeniden geçen sene olduğu üzere bilhassa de kastrum 3 açması olarak nitelendirdiğimiz ana yapıda sürdürüyoruz.

Burada çok değerli bilgilere ulaşmış durumdayız. Birçok mimari yapı elemanı ortaya çıkarttık. Çok büyük ölçekli bir yapının, büyük bir yapı kompleksinin kalıntılarını açıyoruz. Burada görmüş olduğunuz başlıklar, sütun başlıkları, sütunlar burada çok büyük ve kompleks bir yapının olduğunu bize göstermekte” dedi.

Bu yıl yapılan çalışmalarda en ilgi alımlı buluntulardan birisini açıklayan Yıldırım, “İmparatorluk periyodu katlarına inmeye çalışırken burada çok büyük bir alüvyon katmanı mevcut. Yaklaşık 5 metre derinlikte bizi şaşırtan bir halde Geç Tunç Çağı Devrine tarihlendirilen bir mezarla karşılaştık. Biz buradaki çalışmalar sırasında Erken Tunç Çağına hatta Geç Kalkolitik Periyoda inen bulgular elde etmiştik lakin düzgün bir katmanlaşma içerisinde değildi.

Lakin bu sene yapmış olduğumuz çalışmalar sırasında bilhassa bu kontekste bulmuş olduğumuz bulgularla haber Satala’nın günümüzden yaklaşık 5 bin yıl kadar önceye gittiğini tespit etmiş olduk. Daha evvel yazılı metinlerde çok fazla bir bilgi yoktu elimizde. Lakin bu arkeolojik datalar kentin çok eski devirlerden beri Geç Kalkolitik periyodun sonlarından itibaren dahi yer olduğunu ve burada bir höyük biçiminde bir yerleşimin olduğunu ve aşağı halinde tekrar ona bağlı bir öbür ana yerleşim ünitesi olduğunu bize gösterdi. Bu da buranın tarihi süreciyle ilgili çok kıymetli bir bulgu idi” diye konuştu.

Yüzey araştırmaları sondajlarda Urartularla kontaklı seramiklerle ve çeşitli kültür kalıntılarıyla karşılaştıklarını lisana getiren Yıldırım, “Demir yataklarının da burada olduğunu keşfetmiş durumdayız. Çok büyük demir madenleri var. Roma İmparatorluğu periyodunda lejyonun buraya getirilmesinde ana etkenlerden biri de bu madenler. Zira silahlarını onlar kendileri yapıyor. Urartuların burada yer alma nedenlerinden en değerlilerinden birisi de bu madenler. Urartular antik çağın en değerli maden uygarlığı, demir çağının en değerli uygarlığı pozisyonunda. Bin 700 metre kotlarda yer alan Roma İmparatorluk devrinin en yüksek kotta yer almış lejyonunun bulunduğu alanın Urartular, Erken Tunç Çağına kadar inen bir yerleşme olduğunu tespit ettik. Bu bizim açımızdan çok önemliydi” halinde konuştu.

Hafriyat çalışmalarında garnizon alanını çevreleyen surları da açmaya çalıştıklarını anlatan Yıldırım, bölgede Ayasoyfa’yı yaptıran İmparator Justinyanus’un buradaki surları tamir ettirdiğini belirlediklerini lisana getirerek, “Diğer çalışmalarımızın yanında surları açmaya çalışıyoruz. Roma imparatorluğu surları iskambil kartına emsal bir hale sahip. Surlarda Geç Antik Devir yani İmparator Justinyanus periyodu mimari tekniğin uygulandığını görüyoruz. Bunu tarihi kaynaklarla karşılaştırdığımızda Prokopius’un yazıtlarında geçen metinlerde Justinyanus periyodunda buradaki Roma İmparatorluğu periyodu lejyonunu ana kalesinin tahrip olduğunu, sağlam bir gereç ile yapılmadığını, savaşlardan çok etkilendiğini, bu yüzden İmparator Justinyanus’un buraya çok daha büyük, sağlam bir sur yaptırdığını kayıtlarında görüyoruz. Bunu doğrulayan datalar elde ettik bu yılki çalışmalarda. Ayasofya’yı da yaptıran Justinyanus doğu çizgisindeki en kıymetli yerlerden birisi olan buradaki kaleyi de yeniletiyor” sözlerini kullandı.

Hafriyatlarda iddia etmedikleri, hiç ummadıkları halde kentin taban tarihine dair çok kıymetli verirler çıkardıklarını söz eden Yıldırım, şunları söyledi: “Umarım bu bölgenin tarihine çok daha manalı katkılar yapabileceğiz. Arkeolojik hafriyatlar sonucu elde ettiğimiz bilgiler bölgenin yazılı tarihine çok değerli katkılar sağladı. Burada evvelce beri yürütülen çok sayıda yüzey araştırması var. Onların elde etmiş olduğu verirler buralarda bir erken periyot yerleşimin olduğunu söylüyor idi. Lakin bunun bir arkeolojik katmanda birinci kez ortaya çıkarılması bu sene oldu. Buradaki arkeolojik katmanlar konteks halinde Erken Tunç Çağına kadar inmekte.

Bununla birlikte de araştırma sırasında Geç Kalkolitik Periyoda kadar inen küçük mikrolit düzeyde obsidyenden yapılmış aletler de yeniden tespit ettik. Bunlar da bölge tarihinin bizim umduğumuzdan çok daha erkene indiğini gösteriyor. Bu bölgede Neolitik Periyot şimdi tespit edilmiş durumda değil ancak Geç Kalkolitik Periyottan itibaren Satala ve etrafının bir değerli yerleşim merkezi olarak bölgede varlığını gösterdiğini tespit etmiş olduk. Bu da şu ana kadarki yazılı kaynaklarda geçen şeyleri hem destekledi hem de çok yeni bilgilerin elde edilmesini ve bu bölgenin tarihi sürecinin değişmesine neden oldu.”

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz