Ana Sayfa Sağlık Çin kamplarında yaşadıklarını anlattı

Çin kamplarında yaşadıklarını anlattı

0
0

Fransa’da yaşayan eşinin yanına giden ve bir telefonla ülkesi Doğu Türkistan’a dönmek zorunda kalan Gülbahar Haitiwaji (Heyithacı) orada yaşayacaklarından habersiz yola koyuldu. Yola çıktığında ailesinin yanına, heybesinde pek de hatırlamak istemeyeceği fakat bir kitap çıkaracak kadar çok, yaşanmışlıkla geri döneceğinden habersizdi. Heyithacı, ne olduğunu bile anlamadan ülkesinde tutuklanıp, 2 yıl boyunca toplama kampında tutuldu.Burada başına gelenleri Fransız gazeteci Rozenn Morgat’a anlatınca ortaya “Çin Kampından Nasıl Kurtuldum” isimli kitabı çıktı. Dünyada büyük ses getiren kitap geçtiğimiz ay Mihrabad Yayınları tarafından Türkçe olarak basıldı. Kitapta Heyithacı, yaşadıklarını en ince ayrıntılarına kadar anlatıyor. Pekala bu kamplarda ne yaşanıyor? Uygur Türkleri seslerini dünyaya duyurabiliyor mu? Bu soruları Heyithacı’ya ve tıpkı vakitte kitabın Türkçe baskısının editörlüğünü yapan Doç. Dr. Abdülhamit Avşar’a sorduk.

AİLESİ GÖÇE ZORLANMIŞ

Uygur Türkü olan Doç. Doç. Dr. Abdülhamit Avşar 1965’te zorbalıklar yüzünden Türkmenistan’dan göç etmiş bir ailenin üyesi. Çin’in Uygurlara reva gördüğü dramı yakından yaşayan aile, göç sonrası 4 yılını Afganistan’da geçirmiş. Aile böylece Çin’i ve siyasetlerini yakından tanımış, bu yapılanları anlamlandırma konusunda bir epey yol almış. “Çin, tarihten beri daima acımasızdı” diyor Abdülhamit Avşar ve şunları anlatıyor: “Dilimizdeki ‘Çin işkencesi’ terimi de rastgele bir isimlendirme değil. Çin tarihini bilenler, Çin ve azap kavramının birbirini tamamladığını çok düzgün bilir. Çin devlet tefekküründe, insan kıymetsiz bir varlık. Bunu Çin’in kendi halkına, yani Çinlilere karşı tavrında da açıkça görürüz. Ne var ki Çin, diplomasiyi, propagandayı da çok uygun kullanır ve kendini mülayim, şiddetten uzak bir devlet, toplum olarak sunmayı da başarır. Yaptıklarının ortaya çıkmasından çekinen Çin, bunu engellemek için de zulüm ve baskıya başvuruyor. Gülbahar Heyithacı’nın yaşadıkları da bunun bir örneği.”

SIRADAN, APOLİTİK BİR İNSAN

Yıllar sonra Gülbahar Heyithaci’nin yazdığı “Çin Kamplarından Nasıl Kurtuldum” kitabının editörlüğünü yaparken de geçmişte aile büyüklerinin anlattığı acıları tekrar hatırlamış. Kitabın muharriri olan Heyithacı’nın eğitimli lakin sıradan, apolitik bir kişi olduğunu söyleyen Avşar, Çin’in ayrılıkçı olarak nitelediği bir niyet dünyasına da sahip olmadığını aktarıyor: “Fransa’da yaşayan eşinin yanına gitmiş, sığınma teşebbüsünde bulunmamış bir bayan. Bir gün çalıştığı iş yerinden gelen bir telefonda, emeklilik için birtakım evrakları tamamlaması istenmiş. Geçirdiği tereddütlere rağmen, Çin’in kendisine dokunmayacağına inanarak Doğu Türkistan’a gitmiş. Daha sonra o azap periyodu başlamış. Çin için kıymetli olan tek şey, 1949’daki işgalden bu yana devam ettirdiği, 2016 itibariyle de tamamlamak istediği Uygurları, Doğu Türkistan Türklerini asimile etme süreci. Bunu da Gülbahar Hanım ve gibisi binlerce kişinin hayatını şantaj konusu haline getirerek yapıyorlar.”

KALBİM KAMPLARDAKİ BEŞERLERLE

Kıssanın devamını bu sefer Gülbahar Heyithacı’dan dinliyoruz. Kamplarda azap görüp hayatta kalmak, üstüne üstlük bu acıyı yaşayanların hala var olduğunu bilmek epeyce güç bir süreç. Elinizden geleni yapmak için uğraşırsınız fakat düşünmeniz gereken bir de aileniz vardır. Gülbahar Heyithacı da her ne kadar inançta olsa da bu kaygılarla ömrünü sürdürüyor.

Yaşadıklarını şöyle özetliyor, “Uygur olduğum için, isteğim dışında Çin kamplarında alıkonuldum. Çin hükümeti beni kamu tertibini bozmak ve terörizmle suçladı. Kızımın medya kampanyaları ve Fransız diplomatik faaliyetleri sayesinde Fransa’da ailemle tekrar bir ortaya geldim. Lakin kalbimin bir modülü hala Doğu Türkistan’da, kamplarda acı çeken insanlarımla birlikte. Ayrıyeten kendi ailemi, annemi, kardeşlerimi ve akrabalarımı da çok düşünüyorum. Çin’in benim yüzümden onlara ziyan verebileceğini yahut onlara azap edebileceğini biliyorum. Her vakit telaşlarla yaşayacağımı biliyorum lakin adalet için savaşmak zorundayım.”

KAMPLAR RUHEN DE ÖLDÜRÜYOR

Çin, kelamda eğitimler sırasında Uygurları; dini aşırılık, radikallik üzere ziyanlı alışkanlıklardan arındırıp, mesleksel eğitim alarak ferdî halde kendilerini yetiştirme imkânı sağladığını argüman ediyor. Ama kitap bu söylenenlerin palavra olduğunu da açıkça gözler önüne koyuyor. Heyithacı kampta yaşadıklarını hala unutamamış. Hem ruhen hem bedenen aldığı yaraların iyileşmediğini söylüyor. Kamplarda yaşadığı azaplardan ötürü görme yetisinin zayıfladığı, sırt ve baş ağrısı yaşadığını anlatıyor. Hala kendini inançta hissetmediğinin de altını çiziyor. Yani yaşanan o dehşet ve telaş Fransa’ya döndüğü halde devam ediyor.

Kamplarla ilgili Abdülkadir Avşar da değerli bilgiler veriyor. Bu kampların, “gerçek manada bir ceza kampı” olduğunu lisana getiren Avşar kelamlarını şöyle sürdürüyor: “Hapishaneden farkı, lokal yetkililerin kişisel kararlarıyla istenilen insanın buralara atılabilmesi ve belgisiz bir müddet tutulması. Kamplarda hayatın ne derece çekilmez olduğunu, bir insanın bu işkenceyi nasıl yapabileceğini, kitabı okurken iliklerinize kadar hissediyorsunuz. Vicdanınızın en derin köşesine kadar büyük bir acı duyuyor, adeta nefes alamaz hale geliyorsunuz. Okuyanın bu duruma düştüğü bir gerçeklik karşısında bunu şahsen yaşayanlar nasıl hayatta kalabiliyor, büyük bir muamma. Fiziki ölümlerin sayısı açıklanmadığı için bilemiyoruz ancak bir de ruhen vefatlar var. Tüm kültürel ve dini geçmişleri silinen, deliren, beyinleri yıkanarak yaşarken vefata mahkûm edilenlerin sayısının binlerce olduğunu da söyleyebiliriz.”

Abdülhamit Avşar

Kamuoyu baskısı karşılık buldu

Abdülhamit Avşar, “Gülbahar Heyithacı’nın kitabı birinci basımdan sonra, Batı kamuoyunda büyük bir yankı uyandırdı. Öncesinde Batılılar, Uygurların söylediklerine inanmıyor, anlatılanları bir masal üzere görüyordu. Doğu Türkistanlıların Müslüman olması da önyargıları harekete geçirince gereken ilgi daima esirgendi” diyor. Kamplardaki tanıklıklar artınca, Batı kamuoyunda bir hassaslık oluştuğunu da ekliyor, “Doğu Türkistan’da üretim yapan şirketler kamuoyu baskısıyla üretimlerini durduruyor, toplama kamplarında tutulanların emekleriyle üretim yapan milletlerarası birtakım fabrikalar kapanıyor. Toplama kampı uygulamasını hayata geçiren bireylere karşı yasaklama ve ambargolar hayata geçiriliyor.”

Hâlâ kendimi inançta hissetmiyorum

Kampların bedenine epeyce ziyan verdiğinden de bahsediyor Heyithacı ve şunları söylüyor: “Vücudum zayıf. Kamplarda 7 gün 24 saat neonlar altında bırakılmak nedeniyle görme sıkıntılarım var. Birebir vakitte daima sırt ve baş ağrılarım oluyor. Uyurken bile beynim hala düşünüyor, büsbütün rahatlamak benim için şu an epeyce güç. Fransa’da rahat olmama karşın, bazen inançta değilmişim üzere hissediyorum. Eski hayatıma dönmek için vakte gereksinimim var. Hülasa, sporla ve ailemle geçirdiğim vakit sayesinde eski rutinlerime dönmeye çalışıyorum.”

Soykırımı göstermemiz lazım

Kamplarda hala çok sayıda insan olduğunu da ekleyerek, zulmün sona ermesi için dünya çapında şovlar yapılması gerektiğini aktarıyor. Gülbahar Heyithacı “Tüm dünya varlığından haberdar olduğu halde Çin, 5 yıldan beri kampları tutuyorsa, bunun nedeni Çin’in ekonomik gücüne ve tesirine inanmasıdır. Mümkün olduğu kadar çok ülkeyi, Çin’e baskı yapmaya zorlamamız gerekiyor. Onları zorlamak için toplumsal medyayı kullanarak medyatik kampanyalar düzenlememiz gerekiyor. Ekonomik baskılar benim için şu anda Çin’e karşı en tesirlisi. Tıpkı vakitte Çin’e ve öteki ülkelere Uygurların var olduğunu ve gözlerimizin önünde gerçek bir soykırımın yaşandığını göstermek için dünyanın her yerinde şovlar yapmaktan vazgeçmemeliyiz” diyor.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz